συλλογος απανταχού αγιωργητών
συλλογος απανταχού αγιωργητών

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ

Άγιος Γεώργιος Καρυστίας “αξίζει να τον επισκεφθείς”

Ο οικισμός είναι κτισμένος αμφιθεατρικά στην προσήνεμη πλευρά πλευρά δύο λόφων, σαν αετοφωλιά, σε υψόμετρο 190 μ. (ελάχιστο: 160 μ. – μέγιστο: 220 μ.) και μόλις 69 χλμ. βορειοανατολικά της Χαλκίδας. Υδρεύεται από αρτεσιανό πηγάδι με υδραγωγείο και παράγει λάδι, εκλεκτό τυρί, σιτηρά, όσπρια, αμύγδαλα, καρύδια, σύκα, μέλι και κρασί. Συγκοινωνεί με παρακαμπτήρια οδό μήκους 4 χλμ με το Αυλωνάρι. Διαθέτει μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο που ιδρύθηκε το 1880, ενώ το διδακτήριό του ανεγέρθηκε το 1925 και ανακαινίστηκε το 1963. Κατηφορίζοντας από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, μετά από 650 μ. περίπου συναντάμε το μεγαλύτερο ελαιόδενδρο του δήμου, με περίμετρο κορμού 8 μέτρα περίπου και λίγο πιο κάτω είναι η κοίτη του ποταμού Αρτεμίσα, με το δίτοξο γεφύρι του 19ου αιώνα, την "Παλαιοκαμάρα", από σκούρα πελεκητή πέτρα.

Ιστορία - Παράδοση:
Στους τουρκικούς φορολογικούς καταλόγους του 1474 ο οικισμός φερόταν να έχει λίγα σπίτια και να υπάγεται στο Ναχιγιέ Αυλωναρίου. Μέχρι το 1688 ο οικισμός βρισκόταν δε στη συνώνυμη θέση δυτικά στον πρώτο λόφο από το εξωκκλήσι του Αγίου Ιωάννη στους Χόνδρους. Κατά την επανάσταση της Καρυστίας από το Μοροζίνη, καταστράφηκε από τα θεμέλια και οι περισσότεροι από τους κατοίκους σφάχτηκαν. Όσοι διασώθηκαν εγκαταστάθηκαν πρόχειρα στη σημερινή θέση που ήταν δασοσκεπής, απόκρυφη και είχε πηγαία νερά του “Κοκόση” και τη “Βρύση” ενώ πολλές άλλες οικογένειες που είχαν πάρει μέρος στην επανάσταση έφυγαν με τα ζώα και τα υπάρχοντά τους και εγκαταστάθηκαν στο μικρό ποιμενικό οικισμό των Πετριών και μεγάλωσαν τον πληθυσμό του, αφού κρύφτηκαν στα πυκνά δάση που κάλυπταν τους γύρω λόφους. Η περιοχή των Πετριών ήταν απόκρυφη από τα μάτια των Τούρκων, με πολλά νερά και πολύ βολική για τα ζώα και τα γιδοπρόβατά τους. Η αιτία της καταστροφής ήταν ο τοπικός άρχοντας Γιουσούφ Αγάς, ο οποίος επωφελούμενος της επανάστασης της Καρυστίας από τον Νικόλαο Καρυστινό, ήρθε σε διένεξη με τους κατοίκους του χωριού, καθώς επίσης και με τους κατοίκους του γειτονικού χωριού Ωρολογίου που ήταν στο “Τοιχογύρι”, στο λόφο Πλατανά για κτηματικές διαφορές, γιατί επιζητούσε να τους αρπάξει τα κτήματα και τους βοσκότοπους τους.Για τους βοσκοτόπους μάλωναν πολλές φορές και με τους Ωρολογιάτες, που τα κτήματά τους ήταν ακριβώς χωρισμένα στα σημερινά σύνορα των δυο κοινοτήτων, χωρίς τα γιδοπρόβατά τους να μπορούν να βοσκήσουν στους βοσκότοπους του άλλου χωριού. Στην επανάσταση του Μοροζίνη, αν και οι σχέσεις των κατοίκων των δυο χωριών δεν ήταν ρόδινες και αγαθές,παρακινηθέντες από τους Καρυστινους και Κουμιώτες επναστάτες, μόνιασαν και αφού συνεννοήθηκαν μεταξύ τους, επαναστάτησαν, πήραν τα όπλα και σκότωσαν τον τούρκο τοπάρχη Αγά. Μετά την καταστολή του κινήματος, οι Αγιωργήτες και οι Ωρολογιάτες, για να αποφύγουν την ολοκληρωτική καταστροφή τους, απομακρύνθηκαν από τα χωριά τους και ζούσαν με τα κοπάδια τους βίο νομαδικό, περιπλανώμενοι ανά τους λόφους και τα δάση της περιοχής μέχρι Κρεμαστού και Γαβαλά. Άμα κόπασε η επανάσταση και ο θυμός των Τούρκων, πολλές οικογένειες Αγιωργητών εγκαταστάθηκαν στη σημερινή θέση του χωριού, οι δε Ωρολογιάτες στη δασοσκεπή από πρινάρια και αγριελιές απόκρυφη και υπήνεμη περιοχή, στο λάκκωμα κάτω από τον Άγιο Ανδρέα.Επάνω απο την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη στους Χόνδρους, στο παλιό χωριό του Αγίου Γεωργίου, σώζεται το οστεοφυλάκιο, το νεκροταφείο, θεμέλια κτιρίων και τα θεμέλια του ομώνυμου ναού. Κατά την Τουρκοκρατία,για να αποφύγουν οι κάτοικοί του τις καταπιέσεις και αγγαρείες των τουρκικών αρχών, είχαν τεθεί υπό την προστασία του Τούρκου διοικητή της Χαλκίδας Τουρ-Αλή. Μετά το θάνατό του περιήλθαν υπό την προστασία της Οθωμανίδας "Εξ" αδελφής του Σουλτάνου Μεχμέτ.

Διοικητική ιστορία:
Στις 28/12/1836 δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά η διοικητική διαίρεση της Εύβοιας και ο οικισμός υπαγόταν στο δήμο Δυστίων.
Στις 12/02/1848 οι δήμοι Δυστίων και Ταμυνέων μετασχηματίστηκαν. Ο πρώτος παρέμεινε ως δήμος Δυστίων με έδρα το Αλιβέρι, ο δεύτερος μετονομάστηκε σε δήμο Αυλώνος με έδρα το Αυλωνάρι. Ο οικισμός υπάχθηκε στο δήμο Αυλώνος.
Στις 16/08/1912 όταν καταργήθηκε ο δήμος Αυλώνος, ο οικισμός ορίστηκε έδρα της κοινότητας Αγίου Γεωργίου.
Στις 04/12/1997 η κοινότητα καταργήθηκε και υπάχθηκε στο δήμο Αυλώνος ως δημοτικό διαμέρισμα. Νότιά του ρέει ο ποταμός Χόνδρος. Χαρακτηριστική είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, από την οποία και πήρε το όνομά του ο οικισμός.

Πληθυσμός:
262 κατά την απογραφή του έτους 2011
365 κατά την απογραφή του έτους 2001
313 κατά την απογραφή του έτους 1991
360 κατά την απογραφή του έτους 1981
435 κατά την απογραφή του έτους 1971
520 κατά την απογραφή του έτους 1961
508 κατά την απογραφή του έτους 1951
510 κατά την απογραφή του έτους 1940
414 κατά την απογραφή του έτους 1928
446 κατά την απογραφή του έτους 1920
441 κατά την απογραφή του έτους 1907
374 κατά την απογραφή του έτους 1896
336 κατά την απογραφή του έτους 1889
251 κατά την απογραφή του έτους 1879 

Εορτασμοί - Εκδηλώσεις:
Από τις 11-15 Αυγούστου πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις από το Σύλλογο Απανταχού Αγιωργητών.
Στις 23 Αυγούστου στα εννιάμερα της Παναγίας γίνεται το πανηγύρι του χωριού.
Στις 29 Αυγούστου γιορτάζει Αγιος Ιωάννης ο Κεσκεσάς. Η ονομασία Κεσκεσάς οφείλεται στο ότι προσφέρεται στους επισκέπτες "ρεβυθόρυζο" και "κεσκέσι", που παρασκευάζεται από τους κατοίκους σε μεγάλα καζάνια απο το προηγούμενο βράδυ.

Αρχαιολογικοί χώροι - Μνημεία - Παρεκκλήσια - Τοπωνύμια:

Η περιοχή του χωριού είναι γεμάτη από ερείπια βυζαντινών ναών, που μαρτυρούν την ύπαρξη πολλών οικισμών κατά τη βυζαντινή περίοδο και νωρίτερα, την οικονομική ευμάρεια των κατοίκων και την θεοσέβειά τους. Όλοι αυτοί οι οικισμοί ερημώθηκαν κυρίως την εποχή των πειρατών που λυμαίνονταν την Ανατολική Εύβοια (8ος και 9ος αιώνας) αλλά και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Καθολικό Άγιος Γεώργιος, εξ ου και το όνομα της κώμης, γιορτάζει όμως στις 23 Αυγούστου (στα εννιάμερα της Θεοτόκου) από εικόνα που υπάρχει στο ναό.
Αγιος Ιωάννης Κεσκεσάς: Αριστερά του δρόμου που οδηγεί προς τον οικισμό Αγ. Γεώργιο μετά από δύο χιλιόμετρα στη θέση που ονομάζεται Χόνδρους, βρίσκεται ο ναός Αποτομής Κεφαλής Ιωάννου Προδρόμου. Ο παλιός ναός ήταν κτίσμα του 11ου ή 12ου αιώνα. Καταστράφηκε από τους Τούρκους το 1688 και επισκευάστηκε το 1895. Ηταν μεγάλος ναός, τρίκλιτος σταυρεπίστεγος με τρούλο και όλος αγιογραφημένος. Σπαράγματα των τοιχογραφιών φαίνονται και σήμερα στο ιερό. Ο ναός εχει κτιστεί πάνω στα ερείπια αρχαίου ειδωλολατρικού ναού, του οποίου οι μαρμάρινοι κίονες και η επιτύμβια στήλη χρησιμοποιήθηκαν σαν οικοδομικό υλικό. Η μοναδική είσοδός του είναι στη δυτική πλευρά. Επάνω από το τοξωτό υπέρθυρο υπάρχει εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα, που φέρει σταυρό ανάμεσα σε ανθέμιο με χρονολογία 1895. Οι παλαιοί μεγάλοι και μικροί ογκόλιθοι είναι καλά πελεκημένοι και κατά διαστήματα παρεμβάλλεται δομικό υλικό από τον αρχαίο ναό. Η επισκευή το 1895, έμεινε σημαδιακή γιατί κατά την παράδοση ένας μάστορας δουλεύοντας μαζί με άλλους στη σκεπή, σε μια ώρα κόπωσης έβρισε τον Αγιο Ιωάννη και αμέσως μεγάλο αγκωνάρι κύλησε και έλιωσε το χέρι του. Επιτύμβια στήλη με την επιγραφή "ΕΥΔΙΝΗ Η ΜΥΡΙΠΤΟΛΕΜΟΥ" μεταφέρθηκε το 1895 από το ναό του Αγίου Ιωάννη και κτίστηκε στο κωδονοστάσιο του καθολικού του χωριού. Ομοίως και οι κίονες του καθολικού, που στηρίζουν τη σκεπή, μεταφέρθηκαν από τον Άγιο Ιωάννη. Η παραπάνω επιγραφή βρίσκεται στο μουσείο της Χαλκίδας. Τις κολώνες του ναού με πολύ κόπο και φροντίδα, οι κάτοικοι τις μετέφεραν στο χωριό. Προκειμένου να μην καταστραφούν απο την τριβή κατά την μεταφορά τους. επειδή τις έσερναν άλογα σε ανηφορικά πέτρινα μονοπάτια, τις είχαν τυλιγμένες με μεγάλες μάλλινες αντρομίδες.
Θέση "Σηλύβρια": Η δυτική παρυφή της κώμης. Το όνομά της μας θυμίζει την ομώνυμη πόλη της Θράκης επί του Πόντου, που κτίστηκε από τους Μεγαρείς το 675 π.Χ. Είχαν ήπως τον ίδιο οικιστή, ή μήπως Μεγαρείς άποικοι αποίκησαν την περιοχή και την ονόμασαν έτσι από τον Σήλυ(α) οικιστή, που με την κατάληξη -βρια λέξη θρακική, που σημαίνει πόλη, ονομάστηκε Σηλυ+βρια = Σηλύβρια = πόλη του Σήλυος. Μπορεί και κάτοικοι της Σηλύβριας στο διάβα των αιώνων να ήρθαν και να κατοίκησαν την περιοχή και να έδωσαν το όνομα της πόλης τους, για να την θυμούνται. Στη θέση αυτή βρέθηκε τυχαία προμυκηναϊκός λακκοειδής ομαδικός τάφος του 2.500 π.Χ. κατά τη διάνοιξη αποχετευτικού χαντακίου (31/03/1983). Είναι σκεπασμένος με μεγάλες πλάκες. Περιείχε 15 σκελετούς σε δεύτερη ταφή, 1 μαρμάρινο πιάτο και 1 πήλινο αγγείο που έλυωσε αμέσως. Ο τάφος χρησιμοποιήθηκε σαν οστεοφυλάκιο. Βρέθηκαν μέσα πολλά οστά άριστα διατηρημένα και κομμένα, που οι τομές τους οφείλονταν σε τελετουργίες, που είχαν σχέση με τον τρόπο ταφής. Το μαρμάρινο πιάτο δείχνει ότι ο οικισμός είχε σχέση με τα νησιά του Αιγαίου. Οι αρχαιολόγοι συμπεραίνουν ότι πιθανόν να υπάρχουν κι άλλοι τάφοι στην περιοχή. 
"Αρτεμίσιος": Τοπωνύμιο και ποτάμι στη νότια πλευρά της κώμης, όπου υπάρχει ερειπωμένος βυζαντινός ναός, με ωραία έντεχνη αψίδα στο Ιερό, χτισμένος στα θεμέλια ειδωλολατρικού ναού, "Η Παναγίτσα". Σύμφωνα με τοπική παράδοση, υπήρχε ιερό της θεάς Αρτέμιδας, από την οποία πήρε το όνομα και η περιοχή και ο μικρός χείμαρρος "Αρτεμισίας", που διέσωσε το όνομά του διά μέσου των αιώνων. Κάτω από το ναό, στο δρόμο, υπήρχε ανεμόμυλος, που τα νερά της κίνησης του συλλέγονταν από το ποτάμι "Αρτεμισίας" και από το "Χόνδρο".
Θέση "Πλατάνι": Λοφώσης τοποθεσία με άφθονα νερά νοτιοδυτικά από το ναό του Αγίου Γεωργίου, στα σύνορα του χωριού Γαβαλάς, όπου ήταν οι κήποι της διαλυμένης μονής Μερνάγι.
Θέση "Πεζούλι": Τοπωνύμιο στα ανατολικά του Αγίου Μόδεστου, όπου ήταν τα ανάκτορα των αρχαίων βασιλέων, κατά την παράδοση.
Λόφος "Καστρί": Εκεί όπου βρισκόταν η αρχαία Οιχαλία, ενώ στους πρόποδες του λόφου Καστρί, στη νοτιοδυτική του πλευρά έχουν βρεθεί πολλές επιτύμβιες πλάκες, μια εκ των οποίων βρίσκεται εντοιχισμένη στη βορειοδυτική πλευρά του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου.
Θέση "Κάραβος": Υπήρχε οικισμός.
Θέση "Κομνηνού: Υπάρχουν ερείπια αρχαίων κτιρίων και βρέθηκαν τάφοι και πιθάρια που μαρτυρούν την ύπαρξη μεγάλου αγροκτήματος, οικογένειας ή στρατηγού των βυζαντινών αυτοκρατόρων Κμνηνών.
Θέση "Χαλαμπρέζα": Σήμερα "Δαφνόρεμα", υπήρχε μικρός οικισμός, που είχε μεγάλη ακμή στα χρόνια της Φραγκοκρατίας.
Θέση "Ριζόκαστρο": Στους πρόποδες του λόφου είναι το Κάστρο ή Καστρί, το οποίο φέρεται να ήταν η ακρόπολη της Αρχαίας Οιχαλίας.
Θέση "Μονόχωρο": Υπάρχει θολωτός Μυκηναϊκός τάφος (βρέθηκε το 1937).
Θέση "Κάμπος": Νοτιοδυτικά του οικισμού, αμέσως μετά τη λιθόκτιστη γέφυρα για τον οικισμό Αγιο Λουκά βρέθηκαν κατά καιρούς μαρμάρινες σαρκοφάγοι, θεμέλια τοίχων σπιτιών αρχαίας πόλης και όστρακα.
Θέση "Σταυροδρόμια" βρέθηκαν χαλάσματα γυναικείας μονής.
Θέση "Καμίνια": Λέγονται και "Μνήματα¨βρέθηκε χριστιανικό νεκροταφείο του χωριού, που είχε καθολικό την "Παλιοκκλησιά"
Θέση "Παλαιοχώρα": Εδώ, υποστηρίζεται ότι υπήρχε τμήμα αρχαίας οδού. Με την οδό αυτή, υπάρχει η άποψη, ότι επικοινωνούσε η αρχαία Οιχαλία με την αρχαία Ερέτρια.
Θέση "Γούβες": Ανακαλύφθηκαν πολλοί αρχαίοι τάφοι και ένας θολωτός Μυκηναϊκής εποχής. Η ηλικία του προσδιορίστηκε 3.000 έτη. Τα κτερίσματα του τάφου βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Επίσης βρέθηκαν θεμέλια κτιρίων και άφθονα όστρακα από την ΠΕ Ι εποχή μέχρι της Βυζαντινής.
Στη Θέση "Κουτσουράδια" ήταν δυο εκκλησίες ερειπωμένες, που έφεραν ίχνη τοιχογραφιών: Άγιος Βασίλειος η βορεινή, Άγιος Νικόλαος ή Άγιος Γεώργιος ή νότια.
Λόφος "Τσεραπία": Βορειοδυτικά του οικισμού, με την ονομασία "Τσεραπία", "Αλωνάτσι", "Βασιλική", "Παλάτι" υπάρχει κοίλωμα που μοιάζει σαν να ήταν θέατρο. Φημολογείται ότι πρίν από χρόνια, στην ίδια θέση βρέθηκε θολωτός μυκηναϊκός τάφος ο οποίος συλήθηκε. Υπάρχουν επίσης μαρμάρινες σαρκοφάγοι, που χρησιμοποιούνταν ως λεκάνες συλλογής λαδιού στα χειροκίνητα ελαιοτριβεία του οικισμού. Στη "Βασιλική" και το "Παλάτι" υποστηρίζεται ότι ήταν ο αρχαίος δήμος της Ερέτριας, πιθανόν ο "εξ Ώου".
Μονή Αγίου Γεωργίου, Μπερνάγι. Είναι κτισμένη στην πλαγιά λόφου, απέναντι και νότια από τον οικισμό. Η περιοχή είναι γεμάτη αιωνόβιες ελιές. Το 1833 η μονή διαλύθηκε με διάταγμα γιατί δε συμπλήρωνε 6 μοναχούς. Στον τέως δήμο Δυστίων φέρεται με το όνομα "Μεριάστη Μονή". Σήμερα σώζεται μόνο το Καθολικό της μονής. Ο ναός, που έχει ανακηρυχθεί διατηρητέο αρχαιολογικό μνημείο, είναι σε πολύ καλή κατάσταση, μονόκλιτος, σταυρεπίστεγος. Ο ναός ήταν κατάγραφος, σήμερα όμως είναι ασβεστωμένος. Το 2010 αναπαλαιώθηκε κι αποκαλύφθηκε η πετρόκτιστη όψη του. Την Τρίτη του Πάσχα εορτάζεται με εκδηλώσεις που πραγματοποιεί ο Σύλλογος Απανταχού Αγιωργητών.
Άγιος Γεώργιος σωρός ερειπίων στο Ίσωμα.
Παναγίτσα ή Ζωοδόχος Πηγή. Είναι ερειπωμένη βυζαντινή εκκλησία, στη θέση "Αρτεμισία". Ηταν καθολικό βυζαντινού οικισμού που δε γνωρίζουμε πότε καταστράφηκε. Η τοιχοδομία του παλιού ναού, όχι του μέρους που ξαναχτίστηκε το 1911, είναι από αργούς λίθους με ενδιάμεσα τούβλα, κεραμίδια και ασβέστη. Στον αύλειο χώρο της ήταν το νεκροταφείο του αφανισθέντος οικισμού.
Παναγίτσα (Τα Εισόδια της Θεοτόκου απέναντι από το σχολείο). Στους τοίχους έχουν εντοιχιστεί λείψανα αρχαίου μνημείου. Η Αγία Τράπεζα είναι από μάρμαρο αρχαίου μνημείου με αρχαία δυσανάγνωστη επιγραφή. Παλαιότερα υπήρχε επιγραφή σε μάρμαρο με το όνομα ΣΩΣΙΛΛΑ, που χάθηκε καθώς και ογκώδες μάρμαρο που έφερε τοξότη.
Άγιος Γεώργιος, ερημοκκλήσι, καθολικό του παλιού κατεστραμμένου χωριού, πάνω από τον Άγιο Ιωάννη των Χόνδρων. Η Αγία Τράπεζα του ερημοκκλησιού, αφού κομματιάστηκε, μεταφέρθηκε και τοποθετήθηκε σαν Αγία Τράπεζα στο καθολικό ναό του χωριού. Η μαρμάρινη πλάκα της Αγίας Τράπεζας προερχόταν απο ειδωλολατρικό ναό. Καταστράφηκαν και οι δυο στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
Άγια Κυριακή, ερημοκκλήσι ανατολικά του χωριού (500 μ).
Άγιος Βασίλειος στον Κάμπο. Ο ερειπωμένος, σήμερα,ναός είχε ξαναχτιστεί στα ερείπια βυζαντινού ναού το 1870 από το Νικόλαο Παλαιολόγο κάτοικο Κρεμαστού. Ήταν ιδιόκτητη εκκλησία και ανήκε στον Κυμαίο "Γαϊτανάν" καθώς και η γύρω περιοχή.
Αγία Παρασκευή, ναίσκος στον Κάμπο.
Άγιος Βλάσσιος, ερειπωμένη βυζαντινή, στη θέση "Σκλαβελού" ή "Θυμαριώνα".
Σωτήρα, στη θέση Σωτήρω στους Χόνδρους, πέρα από το ποτάμι, κατεστραμμένη.
Άγιος Νικόλαος, στη θέση Μεταξάρι. Καθολικό μονής. Ο ναός καταστράφηκε απο τους ιδιοκτήτες των κτημάτων απο τα θεμέλια.
Άγιος Μόδεστος, νεόκτιστος (1977) Οικοδομήθηκε για το θαύμα της διάσωσης όσων επέβαιναν σε λεωφορείο που κατέπεσε, χωρίς να πάθει κανένας από τους επιβάτες του τίποτα.
Ταξιάρχες. Ανεγείρεται στο Νεκροταφείο (1982).